हा तारा कोणता ?

हा तारा कोणता ?

लेखक : गो. रा. परांजपे,

प्रकाशक: महाराष्ट्र-राज्य-साहित्य-आणि-संस्कृती-मंडळ.


रात्रीच्या आकाशातील ग्रह व तारे ओळखण्यासाठी उपयोगी पडेल असे हे पुस्तक आहे.

हे पुस्तक खालील दुव्यावरून उतरवून (डाऊनलोड करून) घेता येईल.

दगड आणि माती - मंगळावरची !

APOD (Astronomy Picture of the Day) खजिन्यातील अजून एक प्रतिमा-

मंगळ ग्रहावरील जमीन दाखवणारी ही प्रतिमा आहे.

स्पिरीट रोव्हर आणि अपोर्च्युनिटी रोव्हर ह्या दोन स्वयंचलित गाड्या  नासा ह्या संस्थेने मंगळ ग्रहावर  पाठवल्या होत्या. 

शनिवारी पहाटे दिसेल छायाकल्प चंद्रग्रहण

 
बहुतेक जणांनी पाहिलेल्या चंद्रग्रहणात चंद्राचा रंग काळसर तपकिरी असतो.
शनिवारी (१९ ऑक्टोबर) पहाटे ५ वाजून २० मिनिटांनी दिसणा-या चंद्रग्रहणात मात्र चंद्र काळसर तपकिरी  दिसणार नाही तर त्याचा प्रकाश थोडा फिकट झालेला दिसेल. ह्याचे कारण समजावून घेऊ.

नाटक आणि खगोलशास्त्र

नाटकांचा वापर करून मुले खगोलशास्त्र समजून घेतील व इतरांनाही समजवून सांगतील. मुलांपैकी एकेक जण पृथ्वी, सूर्य व चंद्र वगैरे बनेल व ही सर्व मुले मिळून एक खेळ करून दाखवतील . 

खगोल खजिना - शनी ग्रहाची कडी, पृथ्वी आणि चंद्र

मागील एका  लेखात खगोलशास्त्राशी संबंधित काही संकेतस्थळांची माहिती होती. त्यातील एक होते APOD .

APOD म्हणजे Astronomy Picture of the Day.

 खगोलशास्त्राशी संबंधित एक नवीन चित्र रोज इथे पहाता येते.

उपक्रम दिवाळी विशेषांक २०१२ - महाजालावरील दिवाळी अंक

अजून एक दोन आठवड्यात २०१३ सालचे दिवाळी अंक प्रकाशित होतील. अलिकडे महाजालावरही (बिनाकागदाचे) दिवाळी अंक प्रकाशित होतात. उदाहरणासाठी गेल्या वर्षीचा प्रकाशित झालेला ' उपक्रम ' हा अंक पहा. 

ह्यातील लेखांचे वेगळेपणही लक्षात घ्या. एका लेखात वेगवेगळ्या प्रकारच्या पंपांबद्दल माहिती हिलेली आहे. अशी तपशीलवार तांत्रिक माहिती सहसा मराठीत वाचायला मिळत नाही.

ह्या वर्षीही महाजालावरचे दिवाळी अंक वाचा आणि इतरांना कळवा.

उपक्रम दिवाळी विशेषांक २०१२

धूमकेतूला समजून घेऊया.

आकाशात क्वचितच दिसणारी अतिशय सुंदर व आकर्षक अशी खगोलीय वस्तू म्हणजे धूमकेतू.  मात्र धूमकेतूबाबत काही गैरसमजही आहेत.

खगोलशास्त्राची काही संकेतस्थळे - अरविंद परांजपे (लोकसत्ता १७ सप्टेंबर २०१३)

लोकसत्ता वर्तमानपत्रात मंगळवारी १७ सप्टेंबर २०१३ रोजी 'Sci इट' ह्या सदरात अरविंद परांजपे ह्यांचा 'खगोलशास्त्राची काही संकेतस्थळे' हा लेख प्रसिद्ध झालेला आहे. खगोलशास्त्र शिकण्यासाठी शाळेत वापरता येतील अशी माहिती,चित्रे असेलेली काही उपयुक्त  संकेतस्थळे ह्या लेखात दिलेली आहेत.

 हा लेख जरूर वाचा. इतरांना कळवा. ह्या लेखासाठी पुढील दुवा पहा-

लेख वाचा.

 

 

   - सुबोध केंभावी

आयसॉन : एक तेजस्वी धूमकेतू

डावीकडचा फोटो आयसॉन ह्या धूमकेतूचा आहे.   

आपल्या सूर्यमालेच्या बाहेरून आलेला हा ' बर्फाळ पाहुणा ' आता सूर्याच्या दिशेने जातो आहे.
२०१३ ह्या वर्षी ११ ते १५ नोव्हेंबरपासून डिसेंबरअखेरपर्यंत हा धूमकेतू आकाशात दुर्बिणीशिवायही पाहता येईल अशी शक्यता आहे.

आयसॉन ह्या नावाचा अर्थ काय?

इंटरनॅशनल सायंटिफिक ऑप्टीकल नेटवर्क 
(International Scientific Optical Network) 
हा  वेधशाळांचा (observatories) एक गट आहे. 
 ह्या गटाकडून हा धूमकेतू शोधला गेल्यामुळे  त्याला ' आयसॉन ' (ISON) हे नाव पडले.   C/2012 S1  हे ह्या धूमकेतूचे अधिकृत नाव आहे.  
 
आयसॉन गटाच्या वेधशाळांमधील दुर्बिण वापरून रशियामध्ये खगोल वैज्ञानिकांनी सप्टेंबर २०१२ रोजी हा धूमकेतू शोधला. त्यावेळी हा धूमकेतू साधारणपणे गुरू व शनी ह्या ग्रहांच्या मध्ये होता.